سرطان خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد

گروهی از متخصصان علوم پزشکی در کره جنوبی در مطالعه‌ای دریافتند که بیماری سرطان احتمال ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهد.

 در این بررسی بیش از ۵۲۴ هزار زن و مرد ۲۰ تا ۷۰ ساله که در شروع مطالعه به بیماری سرطان و دیابت مبتلا نبودند، حضور داشتند. این متخصصان مشاهده کردند در مدت حدود هفت سال ۱۵ هزار و ۱۳۰ نفر به سرطان و ۲۶ هزار و ۶۱۰ نفر دیگر به دیابت مبتلا شدند.

متخصصان کره‌ای مشاهده کردند بیماران مبتلا به سرطان ۳۵ درصد بیشتر احتمال دارد به دیابت دچار شوند.

یکی از محققان ارشد این مطالعه گفت: دلیل اینکه بیماران مبتلا به سرطان در معرض فزاینده خطر ابتلا به دیابت هستند به طور قطعی مشخص نیست. در برخی موارد خود بیماری سرطان یا درمان‌های مورد استفاده برای از بین بردن تومورها موجب ابتلا به دیابت می‌شود.

همچنین از آنجاییکه ابتلا به سرطان با شرایط استرس‌زایی همراه است همین عامل می‌تواند خطر ابتلا به دیابت را افزایش دهد.

در سطح جهان، حدود یک دهم از بزرگسالان به بیماری دیابت مبتلا هستند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، محققان همچنین در مطالعه اخیر مشاهده کردند که خطر ابتلا به دیابت بسته به نوع سرطان متفاوت است. به طور مثال، سرطان پانکراس خطر ابتلا به بیماری دیابت را پنج برابر افزایش می‌دهد درحالیکه این خطر در بیماران مبتلا به سرطان کبد و کلیه دو برابر بیشتر است.

مصرف سیگار، قلیان و اعتیاد در بین زنان افزایش یافته است

معاون اجتماعی وزیر بهداشت،درمان و آموزش پزشکی گفت: میزان مصرف سیگار، قلیان و اعتیاد در بین دختران و زنان نسبت به گذشته افزایش یافته است.

محمد مهدی ایازی روز شنبه در گفت و گو با خبرنگار سلامت ایرنا در پاسخ به این پرسش که در سال های اخیر بر خلاف گذشته موارد بیشتری از استعمال سیگار و دخانیات دختران و زنان را در خیابان و در انظار عمومی مشاهده می کنیم آیا میزان مصرف این نوع مواد در بین زنان افزایش یافته است، پاسخ داد: بله، متاسفانه پاسخ مثبت است و در سال های اخیر شاهد این هستیم که میزان مصرف سیگار، قلیان و اعتیاد در بین زنان در کشور بیشتر شده است.
وی افزود: در مورد علل این افزایش مرکز پژوهش های ستاد مبارزه با مواد مخدر تحقیقاتی انجام داده است که بهتر است مسئولان این ستاد خودشان اعلام کنند.
پدیده استعمال سیگار، مصرف قلیان و اعتیاد یک موضوع قدیمی است اما چهره این آسیب تا حدود یک دهه پیش بیشتر یک آسیب و مساله مردانه در ایران بود و اگر استعمال دخانیات یا حتی قلیان در بین دختران و زنان مشاهده می شد، بیشتر در اماکن سربسته و به دور از انظار بود اما در سال های اخیر موارد بیشتری از استعمال دخانیات از جمله سیگار و قلیان دختران و زنان در خیابان و در منظر عمومی مشاهده می شود که به نظر می رسد پدیده نسبتا جدیدتری است.
ایرج حریرچی، سخنگوی وزارت بهداشت اخیرا آماری از وضعیت استعمال دخانیات را در ایران اعلام کرده است. به گفته وی ۱۰ درصد افراد بالای ۱۸ سال در ایران هر روز سیگار می کشند که حدود ۲۰ درصد مردان و یک درصد زنان هستند و حدود ۱۴ درصد جمعیت کشور به صورت روزانه و تفننی سیگار می کشند که حدود ۲۵ درصد مردان و چهار درصد زنان را شامل می شود.
قائم مقام وزیر بهداشت گفته است: حدود ۳٫۴ درصد نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ سال در ایران مصرف سیگار دارند که شامل ۴٫۸ درصد نوجوانان پسر و ۲٫۱ درصد دختران نوجوان است.
به گفته سخنگوی وزارت بهداشت، به طور کلی حدود هفت میلیون سیگاری بالای ۱۵ سال در کشور داریم که ۱۰۰ هزار نفرشان نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ سال هستند.
وزارت بهداشت اعلام کرده است که سیگار و مواد دخانی حاوی هفت هزار ماده شیمیایی است که ۷۰ نوع ماده سرطان زا را در خود جای داده است، سالانه هفت میلیون نفر در دنیا به علت استعمال دخانیات جان خود را از دست می دهند که ۹۰۰ هزار نفرشان سیگاری نیستند بلکه نزدیکان و اطرافیان افراد سیگاری هستند که به اجبار در معرض دود سیگار قرار می گیرند.
معاون کل وزارت بهداشت گفت: سالانه ۵۵ هزار نفر در ایران به علت استعمال دخانیات جان خود را از دست می دهند و ۹۰ درصد کسانی که به سرطان ریه مبتلا می شوند، سیگاری هستند. علاوه بر سرطان ریه، سیگار و دخانیات عامل مهم سرطان مثانه و پانکراس است.
بر اساس قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات مصوب سال ۱۳۸۵، فروش سیگار به صورت نخی و به افراد زیر ۱۸ سال به طور کلی در کشور ممنوع است و مراکز فروش و عرضه سیگار نیز حتما باید مجوز عاملیت فروش داشته باشند و بر اساس ماده ۷ این قانون توزیع فرآورده‌های دخانی از سوی اشخاص فاقد پروانه فروش ممنوع است‌. قوانینی که از زمان تصویب تاکنون هرگز در کشور به طور کامل اجرا نشده اند
علاوه بر آن هر گونه تبلیغ مواد دخانی در کشور ممنوع است و عرضه مواد دخانی در جلوی ویترین به علت جلوگیری از ترویج مصرف این مواد نیز خلاف قانون است و نوعی تبلیغ محسوب می شود در حالی که اکثر عرضه کنندگان خرده فروشی مواد دخانی سیگار و محصولات دخانی در جلوی دید عموم قرار داده و حتی نام برندهای معروف سیگار با حروف درشت در تابلوهای تبلیغاتی بسیاری از فروشگاه های محل عرضه خرده فروشی سیگار و سوپرمارکت ها دیده می شود.
بر اساس ماده ۳ قانون کنترل و مبارزه ملی با دخانیات نیز هر نوع تبلیغ‌، حمایت‌، تشویق مستقیم و غیرمستقیم یا تحریک افراد به
استعمال دخانیات اکیداً ممنوع است، در حالی که عرضه دخانیات در نزدیکی مدارس و در دسترس نوجوانان و استعمال آزادانه سیگار و قلیان در منظر عمومی توسط دختران و زنان جوان خود نوعی تبلیغ مواد دخانی و ترویج مصرف آن در بین سایر افراد جامعه محسوب می شود.

سلول‌های سرطانی ساعت بدن را تغییر می‌دهند

پژوهشگران آمریکایی می‌گویند سلول‌های سرطانی، برای پایداری خود، ساعت بیولوژیکی بدن را تغییر می‌دهند.

 به نقل از زی‌نیوز، پژوهش جدیدی در دانشگاه کارولینای جنوبی نشان می‌دهد که سلول‌های سرطانی، ساعت بدن را برای افزایش رشد تومور و حفظ شرایطی که سلول‌های معمولی را از بین می‌برد، تغییر می‌دهند.

سلول‌های سرطانی، برای رشد و گسترش تومورها باید مقدار معمولی از اسید نوکلئیک و پروتئین بسازند تا بتوانند خود را تکثیر کنند.

با این حال، در هر دو سلول طبیعی و سرطانی که سنتز پروتئین خود را افزایش می‌دهند، درصد کمی از این پروتئین‌ها برابر نیستند.

دانشمندان دریافتند که سلول‌های سرطانی سنتز کلی پروتئین را کند می‌کنند تا به کمبود پروتئین‌های نادرست رسیدگی کنند و به این ترتیب، ساعت بدن کاهش پیدا می‌کند.

محققان دانشگاه کارولینای جنوبی (MUSC)  در ایالات متحده، اظهار کردند: این الگو در اغلب سلول‌های تومور مشاهده می‌شود.

در این روند، تجمع پروتئین‌های نادرست منجر به مرگ سلول‌ها می‌شود.

در این روند سطح پروتئین Bmal1 افزایش پیدا می‌کند. سطح Bmal1 در طول ساعت‌های تاریکی به حداکثر می‌رسد.

Bmal1  به طور مستقیم سنتز پروتئین را تشویق می‌کند.

این اولین مطالعه‌ای است که نشان می‌دهد سرطان ریتم شبانه‌روزی انسان را با کنترل سنتز پروتئین از طریق Bmal1سرکوب می‌کند.

محققان عنوان کردند: بیماران مبتلا به سرطان سینه، معده یا ریه زمانی که سطح پروتئین Bmal1 بالاتری داشتند، میزان بقای آنها بیشتر بود.

پروتئین‌های ناسازگار باعث اختلال در ریتم روزانه می‌شوند که باعث رشد تومور می‌‎شود.

نتایج بررسی‌ها نشان داد که اگر دارو در یک زمان و روز مشخص مصرف شود، می‌تواند اثربخشی بهتری داشته باشد.

منبع 

غربالگری سرطان پستان

همه زنان کاندید غربالگری سرطان پستان می‌باشند زیرا غربالگری باعث می‌شود سرطان پستان در مراحل اولیه تشخیص داده شود. فرد باید معاینه منظم پستان خود را انجام دهد و به هر گونه خروج مایع از نوک پستان یا تغییر شکل یا فرم پوست پستان حساس بوده و در صورت مشاهده هرگونه از این علایم باید با پزشک مشورت نماید.

سرطان پستان ممکن است در تست‌های غربالگری نیز تشخیص داده شود. اصول این تست‌های غربالگری براساس سن، وضعیت پزشکی فرد و عوامل دیگر تعیین می‌گردد. غربالگری شامل افزایش آگاهی بخشی به علایم سرطان پستان و تست‌های تشخیصی است که باعث کشف سرطان در مراحل اولیه می‌گردد.

وضعیت پزشکی

پزشک سؤالاتی را در مورد وضعیت کلی پزشکی فرد و هر گونه نشانه و علایم سرطان پستان از فرد مطرح می‌کند. پزشک از فرد در مورد هرگونه سابقه خانوادگی سرطان نیز سؤالاتی خواهد پرسید. اگر شرح حال خانوادگی فرد مثبت باشد سپس او سؤالاتی را در مورد نوع سرطان و سن ابتلای این افراد از فرد خواهد پرسید.

 معاینه کلینیکی پستان

پزشک هر دو پستان را برای کشف هرگونه توده یا افزایش ضخامت پوست پستان مورد معاینه قرار می‌دهد. معاینه پستان ممکن است در حالت ایستاده، نشسته یا خوابیده انجام شود. در ضمن پزشک برای کشف هرگونه غدد لنفاوی زیربغل (آگزیلا) و فوق ترقوه (سوپراکلاو) این نواحی را مورد معاینه قرار می­دهد. بعضی از افراد از اینکه سینه‌هایشان توسط پزشک معاینه شود حس خوشایندی ندارند ولی باید توجه داشت که این معاینه اطلاعات بسیار مفیدی را در اختیار پزشک معالج قرار می‌دهد.

ارزیابی خطر

زنان ممکن است در خطر متوسط (نرمال) یا بالا از نظر ابتلا به سرطان پستان قرار داشته باشند، برای مثال پرتودرمانی نواحی سینه به خاطر بیماری قبلی، شرح حال خانوادگی و یا خطر ژنتیکی و بیماری قبلی سرطان پستان، شانس ابتلا به سرطان پستان را نسبت به سایر افراد جامعه بالاتر می‌برد. در این حالت پزشک تست‌های غربالگری خاصی در سنین مشخص برای کشف زودتر سرطان پستان در فرد پیشنهاد می‌کند.

ماموگرافی غربالگری

در ماموگرافی از اشعه X برای مشاهده بافت پستان استفاده می‌شود. ماموگرافی غربالگری از دو جهت بافت پستان را مورد ارزیابی قرار می‌دهد و هدف این‌گونه ماموگرافی کشف سرطان پستان در مراحل اولیه است که امکان درمان قطعی آن وجود دارد. رادیولوژیست عکس ماموگرافی را مشاهده کرده و نتایج آن را برای پزشک معالج، گزارش می‌کند. گزارش ماموگرافی ممکن است نرمال، غیرمشخص و یا نشان‌دهنده بافت سرطانی باشد. براساس نتایج این ماموگرافی، پزشک ممکن است برنامه پیگیری منظم یا تست‌های تکمیلی دیگر را درخواست نماید.

MRI غربالگری

MRI از امواج الکترومغناطیسی و آهن‌رباهای قدرتمند برای مشاهده بافت پستان استفاده می‌کند. همچنین یک ماده حاجب نیز برای مشاهده بهتر بافت سرطانی و تمایز آن از بافت غیرسرطانی استفاده می‌شود. به همین خاطر MRI ممکن است با نتایج مثبت کاذب بیشتری همراه باشد. زنان با خطر نرمال ابتلا به سرطان پستان نباید تحت بررسی با MRI قرار بگیرند. ولی اگر فرد در معرض خطر بالا برای ابتلا به سرطان قرار داشته باشد، علاوه بر ماموگرافی از MRI نیز استفاده می­شود.

سونوگرافی پستان

سونوگرافی از امواج صوتی برای بازسازی تصاویر استفاده می‌کند. این تصاویر به پزشک برای ارزیابی سرطان کمک خواهند کرد. سونوگرافی برای تمایز بین یک بافت توموری توپر از کیست حاوی مایع کمک زیادی خواهد کرد. یک بافت توپر احتمال بیشتری برای ابتلا به سرطان در مقابل بافت کیستیک خواهد داشت. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد می‌توانیم از سونوگرافی پستان برای بازسازی تصاویر به عنوان یک تست غربالگری در افرادی که دارای پستان متراکم هستند استفاده کنیم. با این وجود در حال حاضر این روش تصویربرداری به عنوان یک تست غربالگری توصیه نمی‌شود.

انواع شایع سرطان پستان

انواع شایع سرطان پستان براساس اینکه تومور محدود به مجاری پستان یا لوبول است یا به خارج از آن گسترش پیدا کرده، تقسیم‌بندی می‌شوند. سرطان پستان که به مجاری پستان یا لوبول‌ها محدود باشد غیرتهاجمی یا کارسینوم محدود (in situ) نامیده می‌شود. سرطان پستان که به خارج از مجاری پستان یا لوبول‌ها گسترش پیدا کرده باشد، سرطان تهاجمی نامیده می‌شود. یک سرطان پستان ممکن است ترکیبی از جزء تهاجمی و غیرتهاجمی باشد ولی حضور جزء تهاجمی پیش‌آگهی بیمار را تعیین می‌کند.

کارسینوم غیرتهاجمی (in situ)

کارسینوم غیرتهاجمی یعنی سرطان هنوز به مجاری پستان یا لوبول‌ها محدود است و به بافت چربی پستان یا اعضای مجاور دست‌اندازی پیدا نکرده است. کارسینوم غیرتهاجمی به دو گروه تقسیم می‌شود:

کارسینوم غیرتهاجمی لوبولار (LCIS)

LCIS سرطانی است که به لوبول‌ها محدود است. مطالعات نشان دادند که LCIS به سرطان تهاجمی تبدیل نمی‌شود ولی فردی که مبتلا به LCIS است در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان پستان دوطرفه قرار دارد، یعنی فقط آن سینه‌ای که ضایعه LCIS دارد در معرض خطر نیست بلکه سینه مقابل نیز در معرض خطر سرطان قرار دارد.

کارسینوم غیرتهاجمی مجاری پستان (DCIS)

این نوع شایع‌ترین شکل کارسینوم غیرتهاجمی است. در DCIS‌، سلول‌های سرطانی فقط محدود به دیواره‌های مجاری پستان می‌باشند. پزشکان، DCIS را با جراحی و گاهی اوقات پرتودرمانی درمان می‌کنند. این روش‌های درمانی باعث بهبود قطعی سرطان پستان می‌شوند. اگر DCIS درمان نشود، رشد پیدا کرده و به شکل تهاجمی تبدیل می‌شود.

سرطان پستان تهاجمی

سرطان پستان تهاجمی از مجاری پستان و لوبول رد شده و به داخل بافت پستان گسترش پیدا کرده است. در بعضی موارد، این تومور به غدد لنفاوی نزدیک پستان نیز دست‌اندازی پیدا می‌کند. انواع مختلف سرطان پستان تهاجمی وجود دارد.

کارسینوم تهاجمی مجاری پستان

در حدود ۸۰% سرطان‌های پستان، کارسینوم تهاجمی مجاری پستان هستند. این سرطان‌های تهاجمی در مجاری پستان شروع شده اما سپس به داخل بافت‌های چربی پستان گسترش پیدا می‌کنند. وقتی تومور به بافت چربی رسید، قدرت تهاجم به دیگر اعضای بدن را از قبیل عروق خونی و لنفاوی دارا می‌باشد.

 

چهار شکل اختصاصی کارسینوم  تهاجمی مجاری پستان وجود دارد:

  • سرطان مدولاری: در حدود ۵% سرطان پستان تهاجمی را شامل می‌شود. این تومور حدود مشخصی دارد که آن را از بافت‌های اطراف مجاور جدا می‌سازد. سلول‌های سیستم ایمنی بدن نیز در لبه‌های این تومور قرار دارند. سرطان مدولاری نادر بوده، مشابه سایر سرطان‌های تهاجمی مجاری پستان درمان می‌شود.
  • سرطان توبولار: در حدود ۲% موارد سرطان تهاجمی پستان را شامل می‌شود. زنان مبتلا به این نوع سرطان پستان پیش‌آگهی بهتری دارند، زیرا نسبت به انواع دیگر سرطان پستان، احتمال متاستاز دوردست در این تومورها در شرایط مشابه کمتر است.
  • تومور متاپلاستیک: شکل خیلی نادر سرطان تهاجمی پستان از نوع مجاری پستان است. این تومورها شامل سلول‌هایی هستند که بطور نرمال در پستان یافت نمی‌شوند. اینها شامل بافت پوست یا سلول‌های استخوانی می‌باشند. این تومورها مشابه کارسینوم تهاجمی مجاری پستان درمان می‌شوند.
  • کارسینوم کولوئید: این نوع سرطان به نام کارسینوم موسینوس نیز نامیده می‌شود و شکل نادر دیگر کارسینوم مجاری پستان هستند. این نوع سرطان، پیش­آگهی بهتری داشته، احتمال بروز متاستاز در این شکل، پایین‌تر است.

کارسینوم تهاجمی لوبولار

در حدود ۱۵-۱۰% سرطان‌های تهاجمی پستان را تشکیل می‌دهد. این تومور در لوبول‌ها شروع به رشد پیدا کرده و به داخل بافت چربی پستان تهاجم پیدا می‌کند.

شبیه کارسینوم مجاری پستان تهاجمی این سرطان می­تواند به خارج از بافت پستان و نواحی دیگر بدن گسترش پیدا کند.

تومور مختلط

یک تومور ممکن است ترکیبی از کارسینوم تهاجمی مجاری پستان یا لوبولار باشد. تومورهای ترکیبی معمولاً به عنوان کارسینوم تهاجمی مجاری پستان درمان می‌شوند.

سرطان پستان التهابی

در حدود ۳-۱% همه سرطان‌های پستان بصورت سرطان التهابی بروز می‌کنند. در این
شکل، سلول‌های سرطانی به کانال‌های لنفاوی پوست پستان گسترش پیدا می‌کنند. پوست پستان، ملتهب و قرمز بوده و در معاینه گرم می‌باشد و نمای پوست پرتقالی پیدا می‌کند، پستان مبتلا بزرگتر، سفت‌تر و دردناک شده و ممکن است خارش نیز پیدا کند. در مراحل اولیه این سرطان ممکن است با مراحل آغازین یک بیماری عفونی اشتباه شود. احتمال گسترش دوردست در این تومور در مقایسه با کارسینوم تهاجمی مجاری پستان یا لوبولار بیشتر است.

علت سرطان پستان

علت سرطان پستان شناخته شده نیست. با این وجود یکسری از عوامل خطرساز، احتمال ایجاد سرطان پستان را بالا می‌برند. زن بودن و بالا رفتن سن، شایع‌ترین عوامل خطرساز ایجاد سرطان پستان هستند. سایر عوامل خطرساز عبارتند از:

  • وجود سرطان پستان در یکی از افراد خانواده، بخصوص اگر این سرطان در سن پایینی اتفاق بیفتد.
  • آغاز قاعدگی در سنین خیلی پایین
  • توقف قاعدگی در سنین خیلی بالا
  • سابقه مصرف قرص‌های هورمونی برای مدت طولانی وجود داشته باشد.
  • اولین زایمان در سنین بالایی اتفاق بیفتد.

زنان دارای یک سابقه خانوادگی سرطان پستان ممکن است بخواهند درباره خطر ابتلا به سرطان در خودشان و راهکارهای کاهش خطر با پزشک‌شان صحبت کنند. برای کاهش خطر ایجاد سرطان پستان در این گروه خاص، یکسری راهکارهای جراحی یا دارویی وجود دارد که فرد می‌تواند با پزشک خود مفصل صحبت کرده و یکی از این راهکارها را انتخاب کند.

توصیه سازمان جهانی بهداشت برای پیش گیری از سرطان در بحث تغذیه شامل مصرف نکردن الکل، مصرف نکردن بیش از حد گوشت قرمز، مصرف چربی های اشباع نشده، شیرینی جات و مصرف میوه جات و سبزیجات تازه و پخته، مرکبات، لبنیات و گوجه فرنگی می شود.

از سویی به گفته مقام های این سازمان دومین علت ایجاد سرطان، فست فود است. دکتر پیام آزاده دبیر پنجمین همایش سالانه سرطان ایران از آمار ۷ میلیونی موارد مرگ و میر ناشی از سرطان در دنیا در سال گذشته خبر می دهد و می گوید: انتظار می رود تا سال ۲۰۲۰ این رقم به ۱۰ میلیون نفر برسد و در ۴۰ سال آینده این رقم به دوبرابر خواهد رسید. شبیه این آمار به خصوص در زمینه سرطان های دستگاه گوارش در کشور ما نیز وجود دارد و از آن جا که اولین محل ورود غذا به بدن دستگاه گوارش است، شکی نداریم که تغییر عادت های غذایی یکی از علل شیوع سرطان های دستگاه گوارش در کشور ماست. حدود ۳۰ درصد سرطان های سینه، روده و پروستات با تغذیه ارتباط مستقیم دارند طبق تحقیقات عادت های غذایی در ۱۰ سال اول زندگی دختران با ابتلای آن ها به سرطان سینه در بزرگسالی مرتبط است. هر چه رژیم غذایی آن ها گیاهی تر و حاوی حبوب، غلات، میوه ها و سبزیجات متنوع باشد، در پیش گیری از بیشتر سرطان ها موثر است. از سویی زمانی که درباره سبک زندگی و شیوه تغذیه سالم سخن می گوییم باید متذکر شویم که تصحیح عامل های خطر در کودکی و نوجوانی موثر است زیرا این عامل ها نیاز به زمان دارند تا زمینه بروز سرطان را فراهم کنند. پس اگر قرار است تغییری ایجاد کنیم باید از کودکی عادت های تغذیه ای آنان را اصلاح کنیم.

سرطان در فست فودها

دکتر آزاده درباره علل گرایش مردم به فست فود از رواج مدرنیته، حضور خانم ها در مشاغل مختلف و کمبود وقت که گریبانگیر تمام خانواده ها شده و افزایش تعداد افراد مجرد در تمام دنیا و ایران سخن می گوید و ادامه می دهد: راحتی، خدمات بهتر، سریع تر بودن، طعم لذیذ و قیمت مناسب فست فودها در گرایش مردم به آن ها بی تاثیر نبوده است. فست فود در تمام دنیا حتی در کشورهای پیشرفته هم اکنون به یک معضل تبدیل شده و طبق تحقیقات ۹۸ درصد تبلیغات محصولات غذایی در آمریکا با استانداردهای جهانی از نظر نمک، سدیم و چربی و شکر تفاوت قابل ملاحظه ای دارد، به گفته سازمان جهانی بهداشت فست فود در مجموع دشمن سلامت است، غذایی عموما بی ارزش، پر از چربی غیر اشباع که منجر به دیابت، سکته مغزی و قلبی، بیماری های قلبی و عروقی می شود. فست فود به خصوص اگر ماده اولیه آن گوشت باشد، فرآوری شده است یعنی با افزودن مواد نگه دارنده که در بدن صددرصد منجر به جهش های ژنتیکی می شود تولید می شود، البته همیشه جهش های ژنتیکی مساوی با بروز سرطان نیست اما می دانیم که گوشت فرآوری شده موجود در فست فود منجر به ایجاد موادی می شود که می توانند در پی جهش ژنتیکی به ابتلای فرد به سرطان بینجامند، به خصوص به علت وجود موادی مثل نیترات سدیم که فست فود را خوشمزه تر می کند و در کالباس، سوسیس و برگر استفاده می شود. این ماده در بدن تبدیل به نیتروزامین که صددرصد سرطان زاست می شود. مهم ترین علت ایجاد سرطان های دستگاه گوارش همین ماده است و تاثیر آن در به وجود آمدن سرطان قطعی است. در کشور ما آلودگی مواد غذایی به مواد سرطان زا و روش پخت مواد غذایی ۲ علت اصلی افزایش سرطان های دستگاه گوارش است. در هر نوع فرآوری گوشت یا موادی مثل سیب زمینی، ماده ای سرطان زا به نام آکریل آمید تولید می شود که شاید سرطان زاترین ماده طبیعی است، در فرآوری ممکن است گوشت سرخ، برشته یا کباب شود و یا به وسیله جوش شیرین گریل شود. چنین گوشتی اگر در دمای بالا (۲۰۰ درجه سانتی گراد) پخته شود تا ۳۰۰ برابر استاندارد، آکریل آمید ایجاد خواهد کرد. آکریل آمید از اسیدآمینه هایی که به طور طبیعی در مواد غذایی مختلف به خصوص گوشت وجود دارد در دمای بالا تولید می شود. بنابراین به عنوان اولین توصیه باید بگوییم دمای پخت گوشت یا مواد غذایی شبه گوشتی نباید حداکثر ۱۰۰ تا ۱۵۰ درجه سانتی گراد بیشتر باشد.

سرطان های مرتبط با تغذیه

وی درباره شایع ترین سرطان ها و ارتباط تغذیه با بروز آن ها توضیح می دهد: پر تلفات ترین سرطان در تمام دنیا سرطان ریه است که علت اصلی آن نیز سیگار است اما طبق تحقیقات غذاهای حاوی سبزی و میوه خام و تازه در پیش گیری از این سرطان موثر است، جالب این که تغییر عادت های غذایی در سیگاری ها چه اقدام به ترک آن کنند و چه نکنند در کاهش ابتلای آن ها به سرطان ریه موثر بوده است. در مورد سرطان سینه که شایع ترین سرطان زنان در جهان است، باید گفت عادت های غذایی در دهه اول زندگی تاثیر مستقیمی در ابتلای آن ها به سرطان سینه دارد به عبارتی زنانی که در دهه اول زندگی شان میوه و سبزیجات به میزان کافی خورده اند و رژیم غذایی صحیحی داشته اند ۲ تا ۳ برابر کمتر به سرطان سینه مبتلا می شوند.در مورد سرطان پروستات که شایع ترین سرطان مردان است باید گفت چربی های حیوانی با افزایش خطر سرطان پروستات در آقایان همراه است، تنها سرطانی که مواد غذایی پیش گیری کننده از آن مشخص شده، سرطان پروستات است که شامل سویا، سبزیجات و ماده لیکوپن که در گوجه فرنگی، توت فرنگی و هندوانه وجود دارد می باشند.سرطان روده که چهارمین سرطان شایع دنیاست قابل پیش گیری است و ۷۰ درصد آمار سرطان روده را می توان با تغییرات در سبک زندگی و شیوه تغذیه کاهش داد. کاهش وزن، داشتن فعالیت فیزیکی مناسب، رژیم غذایی حاوی سبزیجات و فیبر و کاهش مصرف گوشت قرمز فرآوری شده از مهم ترین راهکارهایی است که برای کاهش آمار سرطان روده می توان پیشنهاد کرد.

روش صحیح پخت گوشت

با این تفاصیل آیا باید از مصرف هرنوع گوشتی اجتناب کرد؟ چگونه بدانیم گوشت به طرز صحیحی فرآوری شده و یا چگونه در منزل گوشت را به شکل سالمی مصرف کنیم؟ فوق تخصص بیماری های گوارشی در این باره توضیح می دهد: گوشتی که در دمای بالا و زمان کوتاه و به خصوص در معرض مستقیم آتش درست شده، سرطان زاست. نمک سودکردن، استیک کردن، گریل کردن و یا هر نوع شیوه پخت سریع گوشت، خطر سرطان زابودن آن را افزایش می دهد به خصوص اگر خارج از یخچال نگه داری شود مثل کالباس، سوسیس و برگر که به علت مواد نگه دارنده موجود در آن ها خارج از یخچال نیز نگه داری می شوند. از این رو است که می گوییم فست فود بسیار سرطان زاست زیرا چند عامل سرطان زا را یک جا در خود دارد. سازمان جهانی بهداشت توصیه کرده است به بچه های زیر ۱۰ تا ۱۲سال مطلقا گوشت های فرآوری شده ندهیم و در عوض گوشت تنوری شده با دمای مناسب پخته شده در زمان طولانی و گوشت مرغ و ماهی به آن ها بدهیم. جالب است بدانید با اصلاح نوع گوشت و نحوه پخت تا سال ۲۰۰۵ آمار سرطان روده در آمریکا کاهش پیدا کرد. اما توجه داشته باشید که طی ۲۰سال گذشته این تغییرات انجام شده و اکنون آمارها کاهش پیدا کرده است. طبخ گوشت به هر روش باعث ایجاد یک دسته هیدروکربن های پلی سیکلیک می شود که بسته به زمان پخت، دما و نوع پخت مقدارش کم یا زیاد می شود. گوشت آب پز، بخارپز، طبخ شده در سفال و گوشتی که در معرض غیرمستقیم آتش و در زمان طولانی قرار داشته، بهترین نوع گوشت مصرفی است که ماده سرطان زای کمتری دارد.

با فست فود چه کنیم ؟

آیا کنارگذاشتن فست فود روش مناسبی است؟ آیا در کشورهای پیشرفته مصرف فست فود کاهش پیدا کرده است؟ مگر می توان از جاذبه فست فود کم کرد و جوانان را از رفتن به فست فود منع کرد؟ پاسخ دکتر آزاده این است که این کار در هیچ کجای دنیا عملی نیست و مصرف فست فود در کشورهای پیشرفته نه فقط کاهش نیافته، بلکه افزایش هم داشته است. در این کشورها اصلاح شیوه پخت و تغییر نوع مواد گوشتی و افزایش اطلاع رسانی به مردم درباره خطرات فست فود به ویژه درمورد کودکان تا دوره نوجوانی، صورت گرفته و جواب هم داده است. اگر بخواهیم به مردم راهکاری عملی برای اصلاح شیوه تغذیه بدهیم باید در درجه اول اطلاع رسانی صحیحی داشته باشیم. متاسفانه اغلب مردم در فست فود همراه با پیتزا یا ساندویچ، چیپس و نوشابه گازدار می خورند و چند عامل خطر را یک جا وارد بدن خود می کنند. مردم باید بدانند که یک آدم معمولی به ۲هزار کالری در روز نیاز دارد که این مقدار باید از مواد مختلف برآورده شود یعنی ۶۵گرم آن باید چربی باشد، ۲۰گرم چربی اشباع شده، کلسترول ۳۰۰ میلی گرم و سدیم ۲۴۰۰ میلی گرم باشد اما همین فرد معمولی با خوردن یک همبرگر بزرگ ۶۰۰کالری، سیب زمینی سرخ کرده ۶۱۰کالری، کلوچه ۲۶۰ و نوشابه گازدار ۴۱۰کالری دریافت می کند و در یک وعده هزار و ۸۸۰ کالری مصرف می کند. بنابراین توصیه ما این است که موقع سفارش فست فود به نوع، روش پخت و مخلفات آن دقت کنیم. آمار نشان داده است موقع خوردن فست فود و تنقلات بیشتر مردم متوجه حجم غذای خود نیستند و در حین تماشای تلویزیون بچه ها ۲ تا ۳برابر بیشتر می خورند بنابراین اولین توصیه این است که آرام بخوریم و بعد این که فقط غذا بخوریم.

چگونه یک فست فود سالم سفارش دهیم؟

هنگام سفارش ساندویچ سعی کنیم یک همبرگر ساده یا گوشت مرغ، با حداقل سوسیس و کالباس، پنیر، نمک، کره و سس مایونز سفارش دهیم. سیب زمینی سرخ کرده به هیچ عنوان سفارش ندهیم زیرا بدترین ماده غذایی که اگر با روغن مانده در حرارت بالا سرخ شود و پنیر داشته باشد، سیب زمینی است سعی کنیم سیب زمینی را آب پز یا بخارپز یا تنوری کنیم و با ماست و همراه با سبزیجات خام یا پخته مصرف کنیم. به جای سیب زمینی، مخلفاتی مثل گوجه، کاهو، پیاز و سس خردل سفارش دهیم. سس گوجه فرنگی هم مناسب است درصورتی که چربی نداشته باشد. هنگام سفارش پیتزا، پیتزایی با حداقل قطر و نازک که ترجیحا بیشترش نان باشد و پنیر کمی داشته باشد و یا پیتزای سبزیجات سفارش دهیم و بهتر است مردم اصلا ۲ماده غذایی را نخورند یکی پیتزا با سوسیس های چرب است و دیگری پیتزای پپرونی زیرا پیتزای پپرونی تمامی عوامل سرطان زا را یک جا در خود دارد. به عبارتی کوکتل سرطان است. در مورد نوشیدنی نیز به جای سفارش کوکا یا هر نوع نوشابه گازدار دیگر، دوغ یا آب میوه سفارش دهیم.